№ 22
Zdobienia pałacu

Popiersie króla bez głowy

Nad wejściem do wieży, w zdobnej arkadowej niszy, do dziś stoi popiersie – tyle że bez głowy. Odcięto ją równo na wysokości szyi, pozostały jedynie okryte peleryną ramiona na postumencie.

Popiersie to przedstawiało króla Jana Sobieskiego (Jan III Sobieski, króla Polski i wielkiego księcia litewskiego w latach 1674–1696), który zasłynął zwycięstwem w bitwie pod Wiedniem w 1683 r., pokonując oblegającą miasto armię osmańską. Podobne popiersia postaci historycznych zdobiły też inne części dworu – na kolumnie w parku stało niegdyś popiersie Tadeusza Kościuszki. Na żadnej z zachowanych fotografii popiersie Sobieskiego nie jest widoczne z głową – zniknęła ona jeszcze zanim powstały fotografie ukazujące tę część pałacu.

Odcinanie głów posągom i popiersiom podczas wojen i niepokojów to zjawisko szeroko rozpowszechnione i trwające od wieków, znane zarówno ze starożytnych rzeźb egipskich, jak i z niszczenia dziedzictwa czasów sowieckich. Ponieważ głowa symbolizuje tożsamość danej osoby, jej zniszczenie bywa często symbolicznym sposobem wymazania tego, co dana rzeźba oznaczała – a czasem jest to po prostu przypadkowe uszkodzenie wojenne, gdyż wystające, cieńsze detale są najbardziej narażone.

Animacja odtwarza brakującą głowę – pokazując, jak mogło wyglądać popiersie z twarzą i hełmem Jana Sobieskiego, zanim je odcięto.